سایت رسمی سازمان اقتصادی کوثر

تاریخ انتشار: ۱۱:۰۷ - ۲۲ شهريور ۱۳۹۶
کد خبر: ۳۸۳ | تعداد بازدید: ۲۲۷
وضعیت انرژی سبز در ایران:

حرکت شتابان اما ناکافی در تولید برق سبز

ایران از دهه 1370علاقه مندی خود را به استفاده از انرژی های تجدیدپذیر نشان داد اما باتوجه به روند جهانی تغییرات و تخریب محیط زیست و نیاز رو به افزایش به انرژی برق، سرعت پیشرفت آن چندان مطلوب نیست.
به گزارش روابط عمومی کوثر، ایران با داشتن طبیعت چهار فصل و تنوع آب و هوایی در سراسر کشور، از موقعیت بسیار خوبی برای استفاده از انرژی های تجدیدپذیر برخوردار است. از طرفی استفاده از انرژی های تجدیدپذیر به ویژه انرژی های بادی و خورشیدی به شرایط اقلیمی و جغرافیایی وابستگی زیادی دارد. دما، تابش افقی، سرعت باد، طول و عرض جغرافیایی و دیگر عوامل بر میزان بازدهی، هزینه های نصب و راه اندازی و همچنین هزینه های تعمیر و نگهداری موثرند. بسیاری از این ویژگی ها در بخش های مختلف ایران مشاهده می شود.

باید به خاطر داشت که متوسط مصرف جهانی برق در دنیا برای مشترکان خانگی حدود 900 کیلووات ساعت در سال بیان شده است، حال آن‌ که مشترکان ایرانی در بخش خانگی سالانه 2900 کیلو وات ساعت برق مصرف می کنند که این رقم بیش از 3 برابر میانگین جهانی است. همچنین افزایش حداقل 10 درصدی مصرف برق در هر سال از دیگر نکاتی است که مسئولان باید به آن توجه داشته باشند.

اگر ایران به دنبال پیشرفت در این حوزه است باید به موضوع افزایش سرمایه گذاری مادی و معنوی در این حوزه توجه ویژه داشته بشد. به گزارش شبکه خبری «بلومبرگ» که بیشتر بر حوزه های اقتصادی متمرکز است، تا سال 2040 میزان سرمایه ‌گذاری جهانی در نیروگاه ‌های جدید تولید برق به 10 هزار میلیارد (تریلیون) دلار می رسد که 72 درصد آن به منابع انرژی‌های تجدیدپذیر اختصاص دارد. بر همین اساس انتظار می‌رود تا آن سال ظرفیت سرمایه گذاری در انرژی خورشیدی 14 برابر و در انرژی بادی 4 برابر وضعیت کنونی خواهد شد.

ظرفیت فراوان ایران

در ایران ما به دلیل وجود ظرفیت بالای تولید برق از انرژی های تجدیدپذیر، زمینه مناسبی برای گسترش فعالیت های مربوط به این نوع انرژی ها وجود دارد. ایران کشوری است که به گفته متخصصان با داشتن 300 روز آفتابی در بیش از دو سوم مساحت آن و متوسط تابش 4.5 تا 5.5 کیلووات ساعت بر متر مربع در روز، یکی از کشورهای با پتانسیل بالا در زمینه انرژی خورشیدی عنوان شده است. براساس مطالعات انجام شده در مساحتی حدود 2000 کیلومتر مربع از کشورمان، امکان نصب تجهیزات تولید بیش از 60 گیگاوات نیروگاه حرارتی خورشیدی وجود دارد.

همچنین در حوزه انرژی بادی، براساس پروژه های ظرفیت سنجی بادی در ایران، پتانسیل بادی قابل استحصال در کشور حدود 100 گیگاوات ارزیابی شده است.

این امکانات در حالی موجود است که تا سال 1394 ، در ایران تنها حدود 15 درصد از ظرفیت های نیروگاه های تجدیدپذیر آبی، بادی، خورشیدی و بیوگاز نصب شده است. اگر ظرفیت تولید برق آبی از کل انرژی های تجدیدپذیر کم شود تنها 0.34 درصد از تولید انرژی مربوط به سهم منابع بادی، خورشیدی و بیوگاز می باشد.

کارشناسان اعتقاد دارند ایران برای تامین نیازهای خود به برق از انرژی های تجدیدپذیر به نصب ۷۷ گیگاوات تجیهزات انرژی بادی، ۴۹ گیگاوات تجهیزات انرژی خورشیدی و ۲۱ گیگاوات تجهیزات انرژی آبی نیاز دارد.

براساس آمار روابط عمومی شرکت توانیر، در سال 1393 بالغ بر 200 میلیون کیلووات ساعت برق در ایران مصرف شد که از این میزان منابع بادی، خورشیدی یا هسته ای سهم بسیار اندکی را داشته اند.

به اعتقاد مهندسان و کارشناسان این حوزه، ضریب ظرفیتی سیستم های فتوولتائیک در دنیا در بین بازده 10 تا 25 درصد می باشد. در مراکز استان های ایران این ضریب بین 15 تا 22 درصد محاسبه شد. نتایج برآورد هزینه سرمایه گذاری در سیستم های فتوولتائیک نشان می دهد که شهرهای بوشهر، شیراز، یاسوج، زاهدان و اصفهان با داشتن ضریب ظرفیتی 21 درصد و بالاتر، میانگین تولید برق سالیانه بیشتری را نسبت به دیگر مراکز استانی دارند.

کارشناسان اعتقاد دارند اگر تنها حدود نیمی از ظرفیت انرژی های بادی و خورشیدی در کشومان مورد استفاده قرار گیرد دیگر نیازی به انرژی های فسیلی برای تولید برق در کشور وجود نخواهد داشت.

موانع موجود

با وجود تاثیرات مثبت زیست محیطی استفاده از انرِژی های تجدیدپذیر و ارزانتر بودن این انرژی های در بلند مدت اما انگیزه های لازم برای احداث این نیروگاه ها مانند نیروگاه های ستی فسیلی یا گازی نیست.

البته یکی از علل عدم استقبال از تولید برق از منابعی مانند خورشید و باد در ایران، نداشتن توجیه اقتصادی برای احداث این نوع نیروگاه‌ هاست. بسیاری از پروژه های تولید برق از انرژی های تجدیدپذیر سرمایه گذاری هنگفتی را می طلبند و از این رو به نسبت نیروگاه های فسیلی مزیت ندارند.

از طرف دیگر در کشورما به علت هزینه پایین گاز و سوخت برای نیروگاه‌ های حرارتی و گازی، احداث نیروگاه‌ ها ی بادی و خورشیدی از توجیه اقتصادی برخوردار نبوده اند، اما با جدی‌تر شدن اجرای فازهای طرح هدفمندی یارانه‌ ها و نزدیک شدن هر چه بیشتر قیمت سوخت به قیمت‌ های واقعی، هزینه‌ های مورد نیاز برای احداث و راه اندازی نیروگاه‌ ها با سوخت‌ های تجدیدپذیر وارد محدوده توجیه‌پذیری اقتصادی شده است.

محرک های تشویقی جذاب

وجود سه مزیت عمده ایجاد ظرفیت ویژه برای توسعه اقتصادی، ارتقای عرضه و امنیت انرژی، حفظ محیط زیست و کاهش آلودگی هوا در استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر، توجه بیش از پیش به این انرژی ها (مانند انرژی حاصل از خورشید و باد ) را با هدف دستیابی به توسعه پایدار در کشورهای مختلف مطرح ساخته است.

از همین رو بود که در سند چشم انداز 20 ساله ( 1404- 1384 ) سهمی 10 درصدی برای انرژی های نو در ظرفیت تولید کل برق کشور در نظر گرفته شد. البته در این میان اقدامات اندک اما خوبی نیز صورت گرفته است؛ وزارت نیرو برای حمایت از توسعه انرژی ‌های تجدیدپذیر، تسهیلاتی را برای بخش خصوصی فراهم کرده است و برق تولیدی از نیروگاه ‌های تجدیدپذیر (سبز یا پاک) را به قیمت مناسب و قابل‌ توجهی در مقایسه با برق تولیدی از نیروگاه‌ های فسیلی خریداری کنند. از شاخص‌ ترین این سیاست های تشویقی آن است که دولت خرید برق تولید شده از منابع انرژی تجدیدپذیر را برای 20 سال تضمین می کند.

به باور کارشناسان اکنون ایران یکی از بهترین تعرفه ‌ها در جهان برای حمایت از انرژی‌های تجدید پذیر به ‌ویژه برای استفاده از انرژی بادی و خورشیدی برخوردار است که می‌تواند انگیزه خوبی برای جذب سرمایه ‌گذاری خارجی باشد.

این سیاست‌های تشویقی جدید به ویژه تغییر در نرخ خرید برق تضمینی موجب جذاب تر شدن این حوزه شد و به سرعت پس از اعلام مصوبه وزارت نیرو ، مورد استقبال شرکت ‌های داخلی و خارجی مختلف قرار گرفت. تنها در سال‌های 1394 و 1395 بیش از 150 هیات و شرکت خارجی به سازمان انرژی ‌های تجدیدپذیر و بهره ‌وری انرژی برق (ساتبا) برای مشارکت و سرمایه گذاری در تولید انرژی تجدیدپذیر مراجعه کردند. از جمله کشورهایی که علاقه زیادی به همکاری در این زمینه با ایران نشان داده اند فنلاند و آلمان هستند. شرکت ‌هایی هم از دانمارک، نروژ، ایتالیا، چین و کره جنوبی نیز علاقه مندی خود به همکاری با ایران برای تولید انرژی ‌های تجدید پذیر را نشان داده اند.

با پیگیری همین خط مشی ها سازمان انرژی ‌های تجدیدپذیر و بهره ‌وری انرژی برق به‌عنوان مجری خرید تضمینی برق در دوسال اخیر به افزایش تدریجی شرکت ها و بنگاه های داخلی و خارجی برای حضور در این صنعت مواجه شده است. شرکت ‌های مختلف اروپایی و آسیایی خواستار صدور پروانه ساخت نیروگاه تجدیدپذیر در ایران شده اند. از پروانه های صادر شده براساس بیش از 80 قرارداد قرار است به طور تقریبی نزدیک به 1300 مگاوات برق تولید شود که خرید آن ها در دولت یازدهم تضمین شده است. تاکنون 17 پروانه به ظرفیت تولید حدود ۹۰ مگاوات نیز به بهره برداری رسیده است.

در اوایل سال 92 کل ظرفیت نیروگاه‌ های نصب شده در کشور در حوزه انرژی‌ های تجدیدپذیر اعم از دولتی و خصوصی، تقریباً ۱۷۵ مگاوات بود که از این مقدار ۱۴۰ مگاوات نیروگاه دولتی و ۳۵ مگاوات نیروگاه غیردولتی بوده اند. این میزان ظرفیت نیروگاهی با تغییر رویکرد از سرمایه‌گذاری دولتی به سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، تنها ظرف مدت ۳ سال به میزان تقریباً ۱۲۳ مگاوات افزایش یافت و به رقم تقریبی ۲۹۸ مگاوات (مشتمل بر ۱۶۱ مگاوات نیروگاه‌ های دولتی، ۱۲۶ مگاوات نیروگاه غیردولتی و ۱۱ مگاوات از محل عوارض برق) رسیده است.

همچنین مطابق پیش‌بینی ‌ها مقرر شده است در سال ۱۳۹۶ تقریباً به میزان ۶۰۰ مگاوات دیگر به ظرفیت موجود نیروگاه‌ های تجدیدپذیر اضافه شود.

احداث نیروگاه خورشیدی پشت بامی در شهرهای مختلف کشور، ساخت نیروگاه بادی ۲ / ۶۱ مگاواتی در قزوین، احداث مزرعه خورشیدی با ظرفیت تولید ۱۰ مگاوات در استان کردستان، ساخت نیروگاه ۱۰۰ مگاواتی خورشیدی در همدان ،ساخت بزرگترین کارخانه تولید پنل‌های خورشیدی در شیراز و صدور پروانه ساخت ۲۴ نیروگاه خورشیدی با ظرفیت ۴۵۵ مگاوات در یزد تنها گوشه ای از تلاش ها در کشورمان به ویژه در بخش خصوصی برای حرکت تدریجی به توسعه تولید برق از طریق انرژی های تجدیدپذیر است.

به طور تقریبی در همه استان هایی که ظرفیت های برای تولید انرژی پاک و تجدیدپذیر وجود دارد سرمایه گذاران به ویژه از بخش خصوصی وارد عمل شده اند و ساخت پروژه هایی را در دست گرفته اند. بنابراین درآمد حاصل از کاهش آلودگی، به ازای هر کیلووات تولید برق از سیستم های فتوولتائیک باعث مقرون به صرفه تر شدن تولید انرژی از این طریق و دوری جستن از نیروگاه های گازی و فسیلی می شود.

منابع

«انرژی های پاك» نشریه سازمان حفاظت محیط زیست دفتر مشارکت و آموزش همگانی، شماره 6 سال 1387

«برآورد هزینه های سرمایه گذاری انرژی های بادی و فتوولتائیک در مراکز استانهای ایران»، میثم حداد و سید سعید مرتضوی. فصلنامه علمی – ترویجی انرژی های تجدیدپذیر و نو.

«تعیین میزان یارانه مناسب جهت توسعه انرژ یهای تجدیدپذیر درایران» پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، سال پنجم، زمستان 1394.

www.barghnews.com/fa/renewableenergy

www.bloomberg.com/view/articles/2017-06-16/investing-trillions-in-electricity-s-sunny-future

www.iranenergy.news

www.ireconomy.ir/fa/page/17681l

www.isfahan-doe.ir/dorsapax/userfiles/file/clean-energy.pdf

www.sabainv.com/1073.html

www.satba.gov.ir/fa/news/980/


نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: